Miradż – znaczenie wstąpienia Mahometa do niebios

Miradż to w tradycji islamu wstąpienie Mahometa do niebios. Nazwa pochodzi od arabskiego słowa związanego z wznoszeniem się. Zwykle występuje razem z pojęciem isra, czyli nocnej podróży Proroka z Mekki do Jerozolimy. Choć oba wydarzenia są opowiadane łącznie, nie oznaczają dokładnie tego samego: isra dotyczy podróży, a miradż jej niebiańskiego etapu. Opis należy do muzułmańskiej tradycji wiary.

Isra i miradż – dwa etapy opowieści

Nocna podróż jest wiązana z początkiem siedemnastej sury Koranu, nazwanej Al-Isra. Werset mówi o przeniesieniu Bożego sługi z Meczetu Świętego do Meczetu Najdalszego. Tradycja muzułmańska odnosi te określenia do Mekki i Jerozolimy. Pełna opowieść zawiera szczegóły rozwijane w hadisach oraz późniejszej literaturze religijnej.

W znanych przekazach podróż odbywa się z udziałem Gabriela, po arabsku Dżibrila, a jej ziemski etap wiąże się z niezwykłym wierzchowcem Burakiem. Miradż oznacza następnie wstępowanie do niebios. Rozróżnienie etapów pomaga zrozumieć, dlaczego wspólna nazwa al-isra wa-l-miradż obejmuje dwa odrębne, choć ściśle połączone motywy.

Spotkania z prorokami w niebiosach

Hadisy opisują prowadzenie Mahometa przez Gabriela i spotkania z wcześniejszymi prorokami. Wśród wymienianych postaci są Adam, Mojżesz, Jezus i Abraham. Szczegóły poszczególnych przekazów mogą się różnić, dlatego nie każda relacja ma identyczny układ scen ani przypisuje wszystkie spotkania do tych samych poziomów niebios.

Religijne znaczenie opowieści wykracza poza niezwykły przebieg podróży. Spotkania ukazują Mahometa w ciągłości posłannictwa proroków uznawanych przez islam. Ich obecność przypomina, że muzułmańska wiara odwołuje się również do postaci znanych z Biblii, choć interpretuje ich misję we własnych ramach teologicznych.

Miradż a pięć codziennych modlitw

Jednym z najważniejszych motywów miradżu jest ustanowienie obowiązku modlitwy. W przekazie zachowanym w zbiorze al-Buchariego początkowo mowa o pięćdziesięciu modlitwach. Po kolejnych powrotach Mahometa i jego rozmowach z Mojżeszem obowiązek zostaje zmniejszony do pięciu, przy zachowaniu szczególnej wartości tej praktyki.

Opowieść wyjaśnia rangę salatu jako codziennego związku wiernego z Bogiem. Nie oznacza, że każda osobista prośba muzułmanina musi ograniczać się do pięciu chwil w ciągu dnia. Pięć modlitw dotyczy określonego obowiązku rytualnego; poza nim istnieją również dobrowolne modlitwy i indywidualne zwracanie się do Boga.

Jak interpretowano nocną podróż?

W muzułmańskiej teologii dyskutowano, czy podróż należy rozumieć jako wydarzenie cielesne, duchowe, czy łączące oba wymiary. Nie zmienia to faktu, że miradż zajmuje ważne miejsce w tradycji religijnej. Opisując go, warto rozróżniać treść konkretnego przekazu oraz sposób, w jaki wyjaśnia go dana szkoła lub autor.

W literaturze mistycznej wstępowanie Proroka bywa także odniesieniem do duchowego zbliżania się do Boga. Miradż stał się tematem poezji, komentarzy i sztuki. Takie rozwinięcia nie są dodatkowymi wersetami Koranu, lecz świadectwem tego, jak kolejne społeczności odczytywały i przedstawiały znaczenie nocnej podróży.

Kiedy upamiętnia się miradż?

W wielu wspólnotach nocną podróż upamiętnia się w nocy związanej z dwudziestym siódmym dniem miesiąca radżab. Nie ma jednak powszechnej zgody co do dokładnej historycznej daty wydarzenia. Termin obchodów i stopień ich religijnego znaczenia zależą od miejscowej tradycji oraz stanowiska przyjmowanego przez wiernych.

Upamiętnienie może obejmować przypominanie opowieści, modlitwę i refleksję nad więzią z Bogiem. Nie wszyscy muzułmanie uznają ustanawianie specjalnych praktyk na tę noc. Miradż pozostaje pojęciem dotyczącym wstąpienia Proroka, podczas gdy forma rocznicowych obchodów jest osobnym zagadnieniem, którego nie należy automatycznie przypisywać całemu islamowi.