Słownik pojęćislam

Tawakkul – znaczenie zaufania Bogu w islamie

Tawakkul oznacza poleganie na Bogu przy podejmowaniu własnego wysiłku. Łączy religijne zaufanie z uznaniem, że człowiek nie kontroluje wszystkich rezultatów.

Autor: Redakcja religie.plAktualizacja: 3 min czytania

Definicja w skrócie

Postawa zaufania do Boga w islamie, polegająca na powierzeniu Mu wyniku spraw przy jednoczesnym podejmowaniu odpowiedzialnych i dozwolonych działań.

Tawakkul oznacza zaufanie do Boga i poleganie na Nim w sprawach życia. W islamie wiąże się z uznaniem, że ostateczny wynik działań pozostaje w rękach Allaha, chociaż człowiek powinien korzystać z dostępnych środków i podejmować wysiłek. Termin spotyka się też w zapisie tawakul. Postawa obejmuje zarówno decyzje i pracę, jak i modlitwę oraz przyjęcie ograniczeń własnej kontroli. Jest ważnym pojęciem duchowości, ponieważ opisuje relację między odpowiedzialnością człowieka a religijnym zaufaniem.

Na czym polega powierzenie spraw Bogu

Osoba praktykująca tawakkul stara się wykonać to, co należy do jej obowiązków, a rezultat powierza Bogu. Może przygotować się do zadania, zebrać potrzebne informacje i poprosić innych o pomoc. Zaufanie dotyczy tego, na czym ostatecznie opiera nadzieję, również gdy starannie zaplanowane działanie napotyka przeszkody.

W wyjaśnieniu Islamic Relief podkreśla się równowagę między aktywnością a wiarą w Bożą mądrość. Człowiek podejmuje możliwie dobre decyzje, ale nie może zagwarantować wszystkich następstw. Tawakkul porządkuje tę relację w języku religijnym. Nie jest obietnicą, że każda konkretna prośba zostanie spełniona w oczekiwanej postaci.

Co o zaufaniu mówi Koran

Werset 3:159 łączy łagodność, przebaczenie, zasięganie rady i podjęcie decyzji z poleganiem na Bogu. Zestawienie tych elementów pokazuje, że namysł oraz konsultacja mogą współistnieć z religijnym zaufaniem. Oparcie w Bogu pojawia się w kontekście rzeczywistego działania i relacji z ludźmi.

W islamskich komentarzach tawakkul wiąże się także z przekonaniem o Bożej wiedzy i władzy nad światem. Wierny uznaje, że jego własna perspektywa jest ograniczona. Taka postawa może towarzyszyć planowaniu i podejmowaniu decyzji, zamiast pojawiać się dopiero po zakończeniu wszystkich możliwych starań.

Co oznacza opowieść o wielbłądzie

W przekazie zachowanym u At-Tirmiziego człowiek pyta, czy ma przywiązać wielbłąda i zaufać Bogu, czy pozostawić zwierzę bez zabezpieczenia. Odpowiedź łączy przywiązanie z zaufaniem. Obraz stał się zwięzłym objaśnieniem relacji między użyciem środków a powierzeniem spraw Bogu.

Sens przykładu polega na uznaniu zwyczajnej odpowiedzialności. Właściciel wykonuje czynność, która pozostaje w jego zasięgu. Nie traktuje wiary jako powodu do zaniedbania zwierzęcia. Zastosowanie tego obrazu do codzienności wymaga uwzględnienia okoliczności, ale zachowuje podstawową myśl: podjęty wysiłek może być wyrazem zaufania.

Dlaczego w objaśnieniach pojawiają się ptaki

Inny hadis porównuje poleganie na Bogu do sytuacji ptaków, które rano wyruszają głodne, a wracają nakarmione. W komentarzu urzędu muftiego Wilayah Persekutuan uwagę zwraca właśnie ich wychodzenie po pokarm. Obraz utrzymania otrzymywanego od Boga zawiera jednocześnie ruch i poszukiwanie.

To objaśnienie podkreśla znaczenie starań podejmowanych w sposób dozwolony religijnie. Nie każdy środek staje się właściwy tylko dlatego, że człowiek pragnie dobrego wyniku. Tawakkul łączy się z uczciwością i odpowiedzialnością za drogę prowadzącą do celu. Zaufanie nie usuwa etycznej oceny własnego postępowania.

Tawakkul, modlitwa i cierpliwość

Dua, czyli osobista prośba do Boga, może towarzyszyć podejmowanemu wysiłkowi. Cierpliwość pomaga natomiast trwać w zobowiązaniach i mierzyć się z trudnym wynikiem. Tawakkul opisuje szczególnie ten wymiar postawy, w którym wierny nie uważa własnych możliwości za jedyne oparcie i zachowuje religijną nadzieję.

Niepowodzenie samo w sobie nie pozwala ocenić jakości czyjejś wiary. W definicji trzeba odróżnić opis religijnego ideału od osądzania osoby, która przeżywa trudności. Tawakkul wyjaśnia, jak wierzący może łączyć własne działanie z powierzeniem spraw Bogu. Nie daje obserwatorowi pewnej wiedzy o ukrytym znaczeniu każdego wydarzenia.

Źródła

  1. Islamic Relief: zaufanie i działanie islamic-relief.org.uk
  2. Mufti Wilayah Persekutuan: tawakkul i wysiłek muftiwp.gov.my
  3. Koran 3:159: decyzja i poleganie na Bogu corpus.quran.com
  4. At-Tirmizi 2517: opowieść o wielbłądzie sunnah.com
  5. At-Tirmizi 2344: przykład ptaków sunnah.com
  6. Mufti Wilayah Persekutuan: starania o utrzymanie muftiwp.gov.my

Teksty wyznaniowe objaśniają stanowisko konkretnej wspólnoty i nie są jedynym głosem całej tradycji.