Postać świętego Marka Ewangelisty od wieków fascynuje zarówno teologów, jak i zwykłych wierzących. Jest on jednym z czterech autorów kanonicznych Ewangelii, a zarazem człowiekiem, którego życie splotło się z dziejami pierwszych wspólnot chrześcijańskich. Wokół jego osoby narosło wiele tradycji, legend i symboli, a Kościoły Wschodu i Zachodu czczą go jako patrona teologów, pisarzy religijnych, a także miasta Wenecji. Zrozumienie znaczenia świętego Marka pozwala lepiej uchwycić początki chrześcijaństwa, rolę świadectwa apostolskiego oraz proces kształtowania się Pisma Świętego w pierwotnym Kościele.
Życie i pochodzenie świętego Marka Ewangelisty
Źródła historyczne dotyczące świętego Marka są stosunkowo skąpe, jednak Tradycja Kościoła oraz wzmianki w Nowym Testamencie pozwalają zrekonstruować ogólny zarys jego życia. W Piśmie Świętym pojawia się pod imieniem Jan Marek, co wskazuje na połączenie imienia hebrajskiego (Jan) i rzymskiego (Marek). Świadczy to o jego zakorzenieniu zarówno w świecie żydowskim, jak i grecko-rzymskim, co miało znaczenie dla późniejszej misji głoszenia Ewangelii.
Według starożytnych przekazów Marek urodził się w rodzinie żydowskiej, prawdopodobnie w Jerozolimie lub jej okolicach. Jego dom miał być miejscem spotkań pierwszej wspólnoty uczniów Chrystusa. Część badaczy identyfikuje go z młodzieńcem, o którym wspomina Ewangelia według świętego Marka podczas sceny pojmania Jezusa w Getsemani – tym, który uciekł nagi, pozostawiając płaszcz w rękach żołnierzy. Choć nie ma pewności, że jest to sam ewangelista, symboliczny wymiar tej sceny bywa łączony z jego osobistym świadectwem.
Tradycja podaje, że matką świętego Marka była Maria, gospodyni domu, w którym modlili się apostołowie po zmartwychwstaniu Pana Jezusa. Wzmianka w Dziejach Apostolskich mówi o domu Marii, matki Jana zwanego Markiem, gdzie zbierali się uczniowie na modlitwę. Takie środowisko, przeniknięte obecnością pierwszych świadków Chrystusa, zapewne ukształtowało duchową dojrzałość przyszłego ewangelisty i jego żywe uczestnictwo w życiu rodzącego się Kościoła.
Święty Marek od początku pozostawał w bliskości z apostołami. Związany był szczególnie z Piotrem, który nazywa go swoim duchowym synem. Tytuł ten wskazuje nie tylko na więź osobistą, ale również na duchowe ojcostwo Piotra względem Marka – ten ostatni miał bowiem spisać Ewangelię, opierając się w dużej mierze na nauczaniu i wspomnieniach Księcia Apostołów. W źródłach pojawia się ponadto jako towarzysz świętego Pawła i Barnaby, z którymi uczestniczył w wyprawach misyjnych.
Początki działalności Marka naznaczone były również ludzką słabością. Dzieje Apostolskie relacjonują, że w pewnym momencie opuścił Pawła i Barnabę podczas jednej z podróży misyjnych, co stało się powodem konfliktu między apostołami. Barnaba, będący krewnym Marka, zabrał go potem w osobną misję. Z czasem jednak Marek odzyskał pełne zaufanie świętego Pawła, który w jednym z listów poleca go jako cennego współpracownika. Taki rozwój wydarzeń podkreśla, że świętość dojrzewa nie bez trudności i błędów, ale poprzez nawrócenie, pojednanie i wierność powołaniu.
Ostateczny etap życia świętego Marka wiąże tradycja z Egiptem, a w szczególności z Aleksandrią. Uważany jest za założyciela tamtejszego Kościoła i pierwszego biskupa tego wielkiego ośrodka kultury hellenistycznej. Z czasem Aleksandria stała się jednym z najważniejszych centrów teologii chrześcijańskiej, a pamięć o Marku trwała w liturgii, nauczaniu i duchowości tamtejszych wspólnot.
Ewangelia według świętego Marka – treść, styl i znaczenie
Najtrwalszym dziełem świętego Marka jest bez wątpienia jego Ewangelia – najkrótsza z czterech, lecz niezwykle dynamiczna, pełna żywych szczegółów i obrazów. Tradycja kościelna zgodnie uznaje, że powstała ona na podstawie nauczania i wspomnień świętego Piotra. Marek miał być niejako jego tłumaczem i sekretarzem, zbierając i porządkując to, co Apostoł głosił ustnie w różnych wspólnotach.
Ewangelia według Marka koncentruje się na osobie Jezusa Chrystusa jako Syna Bożego, który przychodzi z mocą, aby głosić nadejście królestwa Bożego i potwierdzać swoje orędzie czynami. Charakterystyczna jest dla niej prostota języka i szybkie tempo narracji. Często pojawia się słowo „natychmiast”, co nadaje opowieści dynamikę i podkreśla zdecydowanie działań Chrystusa. Dla pierwszych adresatów Ewangelii – prawdopodobnie chrześcijan wywodzących się z pogaństwa, żyjących w Rzymie lub jego okolicach – taki styl stanowił przystępny i poruszający sposób poznania osoby Zbawiciela.
Konstrukcja Ewangelii Marka ukazuje stopniowe objawianie się tożsamości Jezusa. Na początku ludzie podziwiają Go jako niezwykłego nauczyciela i cudotwórcę, potem zaczyna się ujawniać tajemnica Mesjasza cierpiącego, aż po wydarzenia męki, śmierci i zmartwychwstania. Jednym z najbardziej charakterystycznych motywów jest tak zwany „sekret mesjański”: Jezus często zakazuje świadkom cudów rozgłaszania tego, czego doświadczyli. W ten sposób Marek wskazuje, że prawdziwe zrozumienie misji Chrystusa możliwe jest dopiero w świetle krzyża i pustego grobu.
Ewangelia Marka posiada także ważny wymiar katechetyczny. Nie jest jedynie suchą relacją biograficzną, lecz ma prowadzić czytelnika do wiary i nawrócenia. Relacje o cudach, przypowieściach i sporach Jezusa z faryzeuszami są ukazane tak, by odbiorca mógł się w nich odnaleźć i zadać sobie pytanie o własną odpowiedź na wezwanie do wiary. Szczególnie mocno wybrzmiewa tu temat uczniostwa – pójścia za Chrystusem, które wymaga rezygnacji z siebie, wzięcia krzyża i gotowości do służby. Uczniowie przedstawiani są nie jako idealni bohaterowie, lecz jako ludzie słabi, często niezrozumiejący nauki Mistrza. To swoiste zwierciadło dla każdego, kto pragnie poważnie traktować swoje chrześcijańskie powołanie.
Znaczenie Ewangelii Marka dla teologii jest ogromne. Wielu biblistów uznaje ją za najstarszą spośród kanonicznych Ewangelii, która stanowiła punkt wyjścia dla autorów Mateusza i Łukasza. Jej prostota i żywe obrazy stały się niewyczerpanym źródłem medytacji w tradycji monastycznej oraz w życiu duchowym licznych pokoleń wierzących. Współczesna egzegeza podkreśla również jej głęboki wymiar chrystologiczny: ukazanie Jezusa jako Syna Bożego, który objawia swoją moc właśnie poprzez uniżenie, mękę i śmierć na krzyżu.
Warto zauważyć, że Ewangelia Marka rozpoczyna się słowami o początku Ewangelii Jezusa Chrystusa, Syna Bożego, a kończy – w najstarszych manuskryptach – na opisie pustego grobu i zadziwieniu kobiet. Ten otwarty finał bywa odczytywany jako zaproszenie do kontynuacji: teraz to wspólnota wierzących ma głosić Dobrą Nowinę, a historia zbawienia rozciąga się poza karty księgi, aż po życie każdego chrześcijanina. W ten sposób dzieło świętego Marka pozostaje żywą księgą Kościoła, wciąż aktualną i domagającą się osobistej odpowiedzi wiary.
Święty Marek jako towarzysz apostołów i misjonarz Kościoła
Święty Marek Ewangelista nie był formalnie jednym z Dwunastu, ale od początku uczestniczył w życiu i misji apostolskiej. Jego obecność przy tak wybitnych postaciach, jak Piotr, Paweł czy Barnaba, ukazuje go jako ważnego ogniwo w przekazywaniu orędzia Ewangelii. Jako człowiek dwóch kultur – żydowskiej i grecko-rzymskiej – potrafił zrozumieć sposób myślenia zarówno rodaków, jak i pogan, co czyniło z niego cennego współpracownika w pracy misyjnej.
W Dziejach Apostolskich Marek pojawia się najpierw jako osoba związana z rodziną Barnaby, który bierze go ze sobą i Pawłem na pierwszą wyprawę misyjną. Współpraca ta nie przebiega jednak bez trudności: w pewnym momencie Marek opuszcza towarzyszy i wraca do Jerozolimy. Ten gest staje się przedmiotem ostrego sporu między Pawłem a Barnabą przed kolejną podróżą. Ostatecznie dzielą się oni: Paweł wybiera Sylasa, a Barnaba zabiera ze sobą Marka. Historia ta pokazuje, że w Kościele pierwotnym nie brakowało napięć, ale jednocześnie Opatrzność Boża potrafiła posłużyć się nawet konfliktami do rozszerzania zasięgu misji.
Z czasem relacje Marka i Pawła ulegają poprawie. W późniejszych listach Paweł wspomina go z uznaniem, nazywając współpracownikiem i prosząc, by został do niego przysłany, bo jest mu potrzebny w posłudze. Ten proces pojednania staje się wymownym świadectwem mocy łaski, która uzdalnia do przebaczenia i odbudowy zaufania. Dla wierzących przykład Marka ukazuje, że porażki i słabości nie muszą przekreślać powołania, jeśli człowiek pozwala się prowadzić Duchowi Świętemu.
Najgłębsza więź świętego Marka łączyła go ze świętym Piotrem. Pierwszy papież nazywa go swoim synem, co świadczy zarówno o relacji duchowej, jak i o wspólnej pracy apostolskiej. Tradycja mówi, że Marek towarzyszył Piotrowi w jego działalności w Rzymie, tłumacząc jego nauczanie na język zrozumiały dla tamtejszej wspólnoty. Z tego doświadczenia miała zrodzić się Ewangelia, będąca spisanym świadectwem przepowiadania Piotra. W ten sposób Marek, choć nie należał do grona Dwunastu, staje się jednym z najważniejszych świadków ich wiary.
Obecność Marka w środowiskach misyjnych pierwszego Kościoła wskazuje także na jego odwagę i gotowość do podejmowania nowych wyzwań. Podróże Apostołów wiązały się ze znacznymi trudnościami: niebezpieczeństwem morskich wypraw, prześladowaniami, niezrozumieniem ze strony słuchaczy. Marek, jako towarzysz Piotra i Pawła, musiał dzielić te doświadczenia, a zarazem włączać się w praktyczną organizację wspólnot, katechezę, tłumaczenie nauki Chrystusa na język codziennego życia ludzi w różnych kulturach.
W tym świetle święty Marek jawi się nie tylko jako autor księgi, lecz jako żywy świadek Dobrej Nowiny. Jego służba wobec apostołów, gotowość do nauki, pokora w przyjmowaniu korekty oraz odwaga w podejmowaniu nowych zadań czynią z niego wzór chrześcijańskiego misjonarza. Współcześni chrześcijanie, stający wobec wyzwań dialogu międzykulturowego i nowej ewangelizacji, mogą w nim dostrzec patrona, który uczy łączyć wierność orędziu Chrystusa z otwartością na realia świata, do którego to orędzie jest kierowane.
Święty Marek w tradycji Kościoła Aleksandryjskiego
Jednym z najważniejszych elementów czci świętego Marka jest jego rola jako założyciela Kościoła w Aleksandrii. Według starożytnych tradycji był on pierwszym biskupem tego miasta, które szybko stało się jednym z głównych centrów chrześcijaństwa Wschodu. Aleksandria, słynąca ze swej biblioteki, szkół filozoficznych i kosmopolitycznego charakteru, stanowiła grunt podatny na głęboką refleksję teologiczną. To tam zrodziły się jedne z najważniejszych szkół egzegetycznych i doktrynalnych w dziejach Kościoła.
Święty Marek, przybywszy do Aleksandrii, według przekazu miał głosić Ewangelię wśród Żydów i pogan, dokonując cudów i nawracając wielu mieszkańców tego ogromnego ośrodka. Tradycja opisuje liczne uzdrowienia przypisywane jego wstawiennictwu oraz zdecydowaną postawę wobec pogańskich kultów. Przeciwstawiał się bałwochwalstwu i praktykom niezgodnym z wiarą w jedynego Boga, nie wahając się wchodzić w spór z kapłanami starożytnych bóstw.
Jako biskup Aleksandrii, Marek miał organizować pierwsze wspólnoty, ustanawiać prezbiterów i diakonów oraz tworzyć podwaliny dla struktury kościelnej, która przetrwała wieki. Z jego działalnością wiąże się początek bogatej tradycji liturgicznej, w tym anafory eucharystycznej przypisywanej jego imieniu. Liturgia aleksandryjska, rozwinięta później zarówno w Kościele koptyjskim, jak i w innych wspólnotach, nosi w sobie ślady starożytnej pobożności, w której centralne miejsce zajmuje tajemnica wcielenia i odkupieńczej męki Chrystusa.
Według tradycji święty Marek poniósł śmierć męczeńską właśnie w Aleksandrii. Opowiadania przekazują, że został zaatakowany przez tłum pogan podczas obchodów jednego z festiwali religijnych. Miał być ciągnięty po ulicach miasta, co doprowadziło do jego śmierci. Męczeństwo to uczyniło go nie tylko ewangelistą, lecz także świadkiem wiary aż do przelania krwi. Jego grób szybko stał się celem pielgrzymek, a Kościół aleksandryjski rozwijał się w przekonaniu o szczególnej opiece swojego patrona.
Z czasem kult świętego Marka w Egipcie stał się jednym z filarów tożsamości tamtejszych chrześcijan. W Kościele koptyjskim, wywodzącym się bezpośrednio z tradycji aleksandryjskiej, uważany jest on do dziś za głównego patrona i apostolskiego założyciela. Patriarchowie Aleksandrii – zarówno w tradycji koptyjskiej, jak i melkickiej – postrzegają siebie jako następców świętego Marka na stolicy biskupiej, co podkreśla ciągłość życia Kościoła mimo burzliwych dziejów i licznych prześladowań.
Rola świętego Marka w Aleksandrii wpisuje się także w szerszy kontekst historii teologii. To właśnie tam, na gruncie założonym przez niego, rozkwitła szkoła aleksandryjska, z takimi wybitnymi postaciami, jak Orygenes, Klemens Aleksandryjski czy później Atanazy Wielki. Ich refleksja nad Pismem Świętym, naturą Chrystusa i tajemnicą Trójcy Świętej ukształtowała znaczną część doktryny chrześcijańskiej. Choć sam Marek nie pozostawił rozbudowanych traktatów teologicznych, to jego dzieło misyjne i organizacyjne stworzyło przestrzeń, w której głębia Objawienia mogła zostać podjęta i rozwinięta przez kolejne pokolenia.
W tym sensie święty Marek jest nie tylko autorem Ewangelii, ale również duchowym ojcem całego nurtu myśli chrześcijańskiej, który z Aleksandrii promieniował na inne regiony starożytnego świata. Jego postać splata się z historią Kościoła w Egipcie, z jego liturgią, duchowością i martyrologią, tworząc bogatą mozaikę wiary, która przetrwała nawet w obliczu poważnych prześladowań i zmian politycznych.
Lew świętego Marka – symbolika i ikonografia
Święty Marek Ewangelista na trwałe zapisał się w chrześcijańskiej wyobraźni dzięki swojemu charakterystycznemu symbolowi – lwowi. W tradycji ikonograficznej czterej ewangeliści bywają przedstawiani jako istoty związane z wizjami proroka Ezechiela i Apokalipsą świętego Jana. Marek otrzymał w tym zestawieniu właśnie wizerunek lwa, który z czasem stał się znakiem rozpoznawczym jego osoby, dzieła i duchowego przesłania.
Symbol lwa interpretowany jest na różne sposoby. Jedno z wyjaśnień wiąże go z początkiem Ewangelii Marka, gdzie pojawia się obraz pustyni i nauczania Jana Chrzciciela. Ryk lwa miałby przypominać głos wołającego na pustyni, który przygotowuje drogę Panu. Inne ujęcie podkreśla królewską moc Chrystusa, objawiającą się w czynach i cudach opisanych w Ewangelii. Lew jest od starożytności znakiem siły, odwagi i panowania, co doskonale koresponduje z akcentem na boską władzę Jezusa, obecnym u Marka.
W sztuce chrześcijańskiej lew świętego Marka bywa przedstawiany z skrzydłami oraz księgą lub zwojem, czasem z piórem, co podkreśla jego rolę ewangelisty. Skrzydła wskazują na wymiar nadprzyrodzony i związek z wizją niebiańską, podczas gdy księga symbolizuje Ewangelię – Słowo, które zostało spisane dla kolejnych pokoleń wierzących. Niekiedy lew towarzyszący Markowi ma aureolę, co dodatkowo zaznacza jego święty charakter.
Symbolika lwa znalazła szczególne rozwinięcie w tradycji zachodniej, zwłaszcza w Wenecji. To miasto obrało świętego Marka za głównego patrona, a jego symbol – uskrzydlonego lwa z księgą – uczyniło swoim herbem. Księga, którą trzyma lew w weneckiej ikonografii, często zawiera słowa o pokoju i błogosławieństwie. Gdy Wenecja znajdowała się w stanie wojny, lwowi przedstawianemu na sztandarach zamykano księgę lub ukazywano go z mieczem, co miało symbolizować gotowość do obrony. W ten sposób symbol świętego ewangelisty stał się jednocześnie znakiem tożsamości politycznej i kulturowej Republiki Weneckiej.
Ikonografia Marka z lwem odegrała również istotną rolę w rozwoju sztuki sakralnej. W mozaikach, freskach i rzeźbach przedstawiano go zwykle jako mężczyznę w dojrzałym wieku, z księgą Ewangelii, piórem i towarzyszącym mu lwem. Niektóre wizerunki ukazują go, jak pisze pod natchnieniem Ducha Świętego, podczas gdy lew spoczywa u jego stóp lub spogląda w stronę oglądającego, niejako zapraszając do słuchania głoszonego Słowa. Sztuka w ten sposób staje się narzędziem katechezy: nawet niepiśmienni wierni, patrząc na obraz, mogli rozpoznać ewangelistę i związaną z nim treść wiary.
Symbol lwa ma także wymiar duchowy. Dla chrześcijan może on przypominać, że Ewangelia wymaga odwagi i męstwa. Święty Marek, który głosił Chrystusa w świecie pogańskim, stawał nieraz wobec wrogości i niezrozumienia. Jego wierność aż do męczeństwa to konkretne wcielenie „lwiego” ducha wiary – nie w znaczeniu agresji, lecz w postaci stanowczości, niezłomności i ufności w moc Boga. W ten sposób ikona lwa staje się zachętą, by nie lękać się trudności w dawaniu świadectwa.
Relikwie świętego Marka i rozwój jego kultu
Kult świętego Marka od początku był silnie związany z miejscem jego męczeństwa i spoczynku. Według tradycji ciało ewangelisty spoczywało w Aleksandrii, gdzie powstała bazylika nad jego grobem. Pielgrzymi przybywali tam, aby modlić się za jego wstawiennictwem, a Kościół aleksandryjski szczycił się posiadaniem relikwii swojego apostolskiego założyciela. Relikwie te były znakiem żywej obecności świętego i łączyły wspólnotę wierzących z początkiem ich historii.
W IX wieku relikwie świętego Marka stały się przedmiotem wydarzenia, które na trwałe zmieniło geografię jego kultu. Według opowieści rozpowszechnionej w Wenecji, dwaj kupcy mieli potajemnie przewieźć ciało ewangelisty z Aleksandrii do swojego miasta. Aby uchronić je przed ewentualnym zbezczeszczeniem ze strony władz muzułmańskich, ukryli je wśród wieprzowego mięsa, którego Arabowie, z przyczyn religijnych, starali się unikać. W ten sposób relikwie zostały przetransportowane do Wenecji, gdzie powitano je z wielkimi honorami.
Od tej chwili święty Marek stał się głównym patronem Wenecji, a jego relikwie umieszczono w wspaniałej bazylice, która z czasem przekształciła się w jeden z najważniejszych kościołów Europy. Bazylika świętego Marka, z jej bogactwem mozaik, złotych zdobień i dzieł sztuki, stała się widzialnym znakiem czci dla ewangelisty. Obecność jego relikwii przyciągała pielgrzymów, a także umacniała prestiż polityczny i religijny miasta, które chlubiło się posiadaniem tak cennego skarbu duchowego.
Spór o autentyczność i historię relikwii towarzyszył ich czci przez wieki. Niezależnie jednak od szczegółów historycznych, fakt ten ukazuje, jak wielkie znaczenie przypisywano osobie świętego Marka. Jego obecność w Wenecji symbolicznie łączyła Wschód i Zachód, Aleksandrię i Adriatyk, tworząc duchowy most pomiędzy różnymi tradycjami chrześcijaństwa. Dla weneckich kupców, żeglarzy i rzemieślników Marek stawał się patronem codziennych trudów, podróży morskich i rozwoju handlu.
W wielu kościołach Europy i Bliskiego Wschodu pojawiły się ołtarze poświęcone świętemu Markowi, a jego imię zaczęto nadawać licznym wspólnotom, zakonnikom i świeckim. Liturgia rzymska wyznaczyła dzień jego wspomnienia na 25 kwietnia, natomiast w tradycjach wschodnich data ta może się różnić w zależności od kalendarza. Obchody liturgiczne często podkreślają jego rolę jako ewangelisty, prosząc Boga, aby wierzący potrafili dzięki jego wstawiennictwu wytrwać w wierze i odważnie głosić Ewangelię.
Kult świętego Marka przejawia się także w licznych modlitwach, hymnografiach i tekstach liturgicznych. W Kościele koptyjskim szczególne miejsce zajmują pieśni wysławiające go jako apostoła Egiptu i pasterza pierwszych wspólnot. W tradycji łacińskiej zaś jego imię pojawia się w litaniach, formularzach mszalnych i modlitwach brewiarzowych, gdzie jest stawiany za przykład wierności Chrystusowi i gorliwości apostolskiej.
Rozwój kultu świętego Marka na przestrzeni wieków pokazuje, jak mocno Kościół przeżywa swoją więź z apostołami i ewangelistami. Ich słowa zapisane w Piśmie Świętym nie są jedynie pamiątką przeszłości, ale fundamentem żywej Tradycji, w której wierzący wszystkich czasów odnajdują drogę do Chrystusa. Obecność relikwii, ikon i sanktuariów pomaga tę więź przeżywać w sposób zmysłowy i wspólnotowy, włączając osobistą pobożność w szerszy nurt wiary całego Ludu Bożego.
Znaczenie świętego Marka dla duchowości chrześcijańskiej
Postać świętego Marka Ewangelisty ma dla duchowości chrześcijańskiej wiele wymiarów. Przede wszystkim jego dzieło – Ewangelia – jest jednym z podstawowych tekstów, do których wierzący sięgają, aby poznać Osobę Jezusa. Lektura tej księgi uczy prostoty i zaufania, ponieważ Marek przedstawia Chrystusa w sposób niezwykle ludzki i zarazem pełen mocy Bożej. Spotykamy tu Jezusa, który pochyla się nad cierpiącymi, dotyka trędowatych, rozmawia z grzesznikami, a jednak nie przestaje być Panem historii, zwyciężającym zło poprzez swoją mękę i zmartwychwstanie.
Duchowość inspirowana Ewangelią Marka mocno akcentuje wymiar nawrócenia. Od pierwszych słów o głoszeniu królestwa Bożego i wezwaniu do zmiany życia aż po sceny męki i krzyża, czytelnik konfrontowany jest z pytaniem o własną odpowiedź na Boże wezwanie. Święty Marek nie upiększa obrazów: pokazuje niezrozumienie uczniów, ich lęk, ucieczkę w obliczu zagrożenia. W ten sposób uświadamia, że droga ucznia nie jest łatwa, lecz możliwa dzięki łasce, która podnosi z upadków i prowadzi do głębszej relacji z Panem.
Wielu duchowych mistrzów wskazuje na krótkie, a zarazem niezwykle wymowne sceny z Ewangelii Marka jako klucz do modlitwy kontemplacyjnej. Obraz Jezusa modlącego się w samotności, Jego milczenie przed oskarżycielami, gest błogosławienia dzieci, spojrzenie pełne miłości kierowane do bogatego młodzieńca – wszystkie te szczegóły pozwalają wierzącemu wejść w osobisty dialog ze Zbawicielem. Marek, jako świadek tradycji Piotrowej, przekazuje nie tylko nauczanie, ale także żywe wspomnienie obecności Chrystusa, która może stać się fundamentem życia modlitewnego.
Duchowość związana ze świętym Markiem podkreśla także wymiar misyjny. Końcowe wersety jego Ewangelii – w formie dłuższego zakończenia, obecnego w tradycji Kościoła – zawierają wezwanie do głoszenia Dobrej Nowiny wszelkiemu stworzeniu. Chrześcijanin jest zaproszony, by nie zatrzymywać otrzymanego daru dla siebie, lecz dzielić się nim z innymi. Święty Marek, który w swoim życiu doświadczył i kryzysu, i pojednania, uczy, że misja rodzi się z osobistego spotkania z miłosierdziem Boga i z pragnienia, aby inni mogli tego miłosierdzia zakosztować.
W tradycji monastycznej święty Marek bywa również patronem umiłowania Słowa Bożego. Jego Ewangelia, czytana w rytmie lectio divina, otwiera drogę do coraz głębszego poznania Chrystusa. Krótkie wersety i żywe sceny sprzyjają rozważaniu poszczególnych gestów i słów, które mogą przenikać serce i przemieniać sposób myślenia. W ten sposób Marek staje się przewodnikiem w szkole Ewangelii, gdzie każdy wierzący uczy się przyjmować styl życia Jezusa – styl służby, pokory i ufności Ojcu.
Istotnym aspektem duchowości, którą można odczytać w świetle życia świętego Marka, jest także doświadczenie wspólnoty Kościoła. Ewangelista nie działał w izolacji, lecz zawsze w odniesieniu do innych: do Piotra, Pawła, Barnaby, do wspólnot w Jerozolimie, Rzymie czy Aleksandrii. Jego przykład uczy, że wiara rozwija się we wspólnocie, w dialogu, czasem w napięciach i sporach, ale zawsze z odniesieniem do jednego Pana. Taka perspektywa jest szczególnie cenna w czasach, gdy indywidualizm bywa pokusą także w życiu religijnym.
Święty Marek pozostaje zatem nie tylko bohaterem minionych wieków, ale żywym świadkiem obecnym w Kościele poprzez swoje dzieło, kult i wstawiennictwo. Jego życie i Ewangelia zapraszają, by na nowo odkrywać centralne miejsce Chrystusa w historii i w osobistym życiu wierzących. Czyni to poprzez prostotę, dynamikę i głęboką prawdę o Bogu, który w Jezusie objawia się jako bliski, miłosierny i pełen mocy, oraz poprzez zachętę do odważnego głoszenia tej Dobrej Nowiny światu spragnionemu nadziei.
