Salat – czym jest codzienna modlitwa muzułmańska

Salat to rytualna modlitwa w islamie, mająca określony porządek recytacji i gestów. Należy do podstawowych obowiązków religijnych muzułmanina i w sunnickim ujęciu jest jednym z pięciu filarów islamu. Pięć modlitw codziennych porządkuje czas od świtu do nocy. Spotyka się również zapis salah oraz nazwę namaz, rozpowszechnioną w niektórych językach i kręgach kulturowych.

Pięć modlitw w ciągu doby

Obowiązkowe modlitwy codzienne to fadżr przed wschodem słońca, zuhr po południu słonecznym, asr po południu, maghrib po zachodzie słońca i isza w nocy. Ich terminy wyznacza rytm doby, dlatego godziny zmieniają się wraz z porą roku i położeniem geograficznym. Nie jest to stały rozkład oparty na tych samych godzinach zegarowych na całym świecie.

Szczegółowe sposoby ustalania czasu i zasady łączenia modlitw zależą od szkoły prawnej. W praktyce wielu szyitów modlitwy południowa i popołudniowa oraz wieczorna i nocna następują bezpośrednio po sobie. Nadal są to osobne modlitwy. Trzy przedziały czasowe nie oznaczają zatem rezygnacji z dwóch spośród pięciu codziennych modlitw.

Przygotowanie i kierunek modlitwy

Przygotowanie obejmuje intencję oraz spełnienie wymagań czystości rytualnej. Wudu, czyli ablucja, wiąże się z obmyciem lub przetarciem określonych części ciała zgodnie z zasadami danej tradycji. Czystość rytualna jest kategorią religijną i nie jest po prostu inną nazwą codziennej higieny. Szczegółowe przepisy rozróżniają odmienne sytuacje.

Modlący zwraca się ku kibla, czyli kierunkowi Al-Kaby w Mekce. W meczecie wskazuje go zwykle mihrab, wnęka w ścianie. Przedmiotem modlitwy jest Bóg, a nie budowla. Wspólny kierunek pomaga wyrazić jedność wierzących, choć znajdują się w różnych miejscach i mogą modlić się zarówno indywidualnie, jak i razem.

Recytacja i postawy ciała

Salat łączy stanie, skłon, pokłon z dotknięciem ziemi czołem oraz siedzenie. Poszczególnym częściom towarzyszą recytacje Koranu i formuły modlitewne. Uporządkowana jednostka modlitwy nazywana jest rakatem. Gesty wyrażają cześć i poddanie Bogu, a ustalony porządek nadaje modlitwie wspólną, rozpoznawalną formę.

Codzienne modlitwy obowiązkowe mają odpowiednio dwa, cztery, cztery, trzy i cztery rakaty. Oprócz nich istnieją modlitwy dodatkowe, których status i praktyka mogą się różnić. Zestawianie liczby wszystkich modlitw wykonywanych przez konkretną osobę z samą liczbą pięciu obowiązkowych modlitw może więc prowadzić do nieporozumień.

Modlitwa wspólnotowa i piątkowa

Podczas modlitwy zbiorowej uczestnicy podążają za imamem prowadzącym zgromadzenie. Salat nie wymaga jednak każdorazowej obecności w meczecie. Może być wykonywany w odpowiednim miejscu poza świątynią. Dywanik modlitewny pomaga wydzielić czystą przestrzeń, ale to nie sam dywanik nadaje modlitwie jej religijny charakter.

Szczególne znaczenie ma piątkowa modlitwa dżuma, związana ze zgromadzeniem i kazaniem zwanym chutbą. Odbywa się w porze południowej i pełni także rolę spotkania wspólnoty. Zakres obowiązku uczestnictwa uwzględnia warunki określone w prawie religijnym. Piątkowego zgromadzenia nie należy utożsamiać ze wszystkimi pięcioma modlitwami wykonywanymi każdego dnia.

Salat i osobista modlitwa dua

Dua oznacza zwracanie się do Boga z prośbą lub osobistym błaganiem. Może towarzyszyć salat, ale nie jest tym samym co cała modlitwa rytualna. Salat posiada ustaloną strukturę, natomiast dua może wyrażać indywidualne potrzeby w bardziej swobodnej formie. Rozróżnienie pomaga zrozumieć, że muzułmańska modlitwa nie ogranicza się do obowiązkowych pór dnia.

Religijny sens salat obejmuje pamięć o Bogu, skupienie i regularne odnawianie zobowiązania do dobrego życia. Różnice w szczegółach gestów lub organizacji czasu często wynikają z odmiennych tradycji prawnych. Ogólna definicja objaśnia wspólny sens praktyki; szczegółowy opis konkretnego obrzędu powinien wskazywać, do której szkoły lub wspólnoty się odnosi.