Metodyzm – wiara, początki i życie wspólnot

Metodyzm jest tradycją protestancką, która rozwinęła się w XVIII wieku z ruchu odnowy wewnątrz Kościoła Anglii. Szczególną rolę odegrali Jan i Karol Wesleyowie. Metodyści podkreślają łaskę Boga, osobistą odpowiedź wiary oraz wzrastanie w miłości do Boga i ludzi. W Polsce tradycję tę reprezentuje między innymi Kościół Ewangelicko-Metodystyczny w RP. Światowy metodyzm obejmuje wiele odrębnych Kościołów.

Skąd pochodzi nazwa metodyzm

Określenie początkowo odnosiło się do regularnego, uporządkowanego życia religijnego grupy związanej z braćmi Wesleyami w Oksfordzie. Jej członkowie studiowali Biblię, modlili się i podejmowali praktyki służby. Nazwa używana przez otoczenie z ironicznym wydźwiękiem została później przyjęta przez rozwijający się ruch.

Początkowo nie chodziło o utworzenie zupełnie nowej religii, lecz o odnowę chrześcijaństwa. Rozwój kaznodziejstwa, małych grup i działalności misyjnej doprowadził do powstania samodzielnych struktur. Ważnym etapem była organizacja Kościoła metodystycznego w Ameryce w 1784 roku, związana także ze zmianami politycznymi i sytuacją tamtejszych wspólnot.

Łaska i uświęcenie

Metodyści wyznają wiarę w Trójcę Świętą i zbawienie przez Jezusa Chrystusa. W tradycji wesleyańskiej wyróżnia się działanie łaski uprzedzającej, usprawiedliwiającej i uświęcającej. Pierwsza poprzedza świadomą odpowiedź człowieka, druga wiąże się z pojednaniem z Bogiem, a trzecia z dalszą przemianą życia.

Taki podział nie oznacza trzech niezależnych źródeł zbawienia. Opisuje różne aspekty Bożego działania. Uświęcenie rozumiane jest jako wzrastanie w miłości i świętości, a nie sama zmiana przynależności kościelnej. Praktyka wiary ma prowadzić do rzeczywistego kształtowania postępowania wobec innych ludzi.

Biblia, tradycja, rozum i doświadczenie

Pismo Święte zajmuje podstawowe miejsce w formułowaniu nauki. W metodystycznej refleksji ważne są również tradycja chrześcijańska, rozum i doświadczenie wiary. Pomagają one odczytywać tekst biblijny i odnosić go do życia. Nie oznacza to jednak, że każda osobista opinia ma taką samą rangę jak Biblia.

Ten sposób opisywania teologii bywa nazywany czworobokiem wesleyańskim. Nazwę upowszechnili późniejsi badacze myśli Wesleya. W dokumentach Zjednoczonego Kościoła Metodystycznego podkreślono pierwszeństwo Pisma, przy jednoczesnym korzystaniu z pozostałych źródeł w procesie rozumienia i oceniania chrześcijańskiego świadectwa.

Chrzest i Wieczerza Pańska

Kościół Ewangelicko-Metodystyczny w Polsce uznaje dwa sakramenty: chrzest oraz Wieczerzę Pańską. Chrzci dzieci i osoby dorosłe, które wcześniej nie przyjęły chrztu. Sakrament wiąże się z Bożą łaską i włączeniem w życie chrześcijańskie; nie jest wyłącznie zewnętrznym potwierdzeniem już osiągniętej dojrzałości religijnej.

Wieczerza Pańska jest sprawowana pod postaciami chleba i wina lub, w niektórych wspólnotach metodystycznych, soku winogronowego. Należy do środków łaski, podobnie jak modlitwa i słuchanie słowa Bożego. Zasady zapraszania uczestników warto odczytywać w nauczaniu konkretnego Kościoła, ponieważ metodyzm nie ma jednej wspólnej administracji dla wszystkich denominacji.

Wiara wyrażana w codziennym działaniu

Dziedzictwo wesleyańskie łączy praktyki pobożności z uczynkami miłosierdzia. Modlitwa, studium Biblii i życie sakramentalne mają iść w parze z unikaniem krzywdy oraz czynieniem dobra. Służba osobom potrzebującym nie stanowi sposobu kupowania zbawienia, lecz odpowiedź na łaskę i wyraz miłości bliźniego.

Wspólnotowy charakter ruchu widać w historii małych grup oraz konferencji łączących parafie. Metodyzm zachowuje odrębność wobec anglikanizmu, z którego wyrósł, choć dzieli z nim część dziedzictwa. Jego definicję najlepiej budować wokół nauki o łasce, rozwoju życia duchowego i praktycznej odpowiedzialności, a nie wokół samego skojarzenia z metodycznością.