Biblia – czym jest, jak powstała i ile ma ksiąg?

Biblia to zbiór pism uznawanych za święte w judaizmie i chrześcijaństwie, przy czym obie tradycje nie posługują się identycznym zestawem ksiąg. W chrześcijaństwie obejmuje Stary i Nowy Testament. Żydowski zbiór pism świętych nazywa się Tanachem lub Biblią hebrajską. Słowo „Biblia” wywodzi się z greckiego określenia oznaczającego księgi, co dobrze oddaje jej charakter: jest biblioteką tekstów, a nie dziełem jednego autora.

Z czego składa się Biblia?

Stary Testament zawiera między innymi opowieści o początkach świata i dziejach Izraela, przepisy religijne, poezję, mądrości życiowe oraz pisma prorockie. Należą do niego Księga Rodzaju, Księga Wyjścia, Psalmy czy Księga Izajasza. Poszczególne księgi podejmują pytania o relację człowieka z Bogiem, odpowiedzialność moralną, przymierze, cierpienie i nadzieję.

Nowy Testament skupia się na Jezusie Chrystusie i początkach chrześcijaństwa. Obejmuje cztery Ewangelie, Dzieje Apostolskie, listy oraz Apokalipsę św. Jana. Ewangelie przedstawiają działalność, nauczanie, śmierć i zmartwychwstanie Jezusa w perspektywie wiary pierwszych wspólnot. Listy pokazują między innymi, jak wspólnoty te rozumiały wiarę i rozwiązywały swoje problemy.

Ile ksiąg ma Biblia?

Liczba ksiąg zależy od kanonu, czyli zbioru pism uznanych przez daną wspólnotę za część Pisma Świętego. Biblia katolicka liczy 73 księgi: 46 w Starym Testamencie i 27 w Nowym. W większości tradycji protestanckich kanon obejmuje 66 ksiąg, w tym 39 starotestamentowych i 27 nowotestamentowych. Kanony Kościołów prawosławnych mogą mieć szerszy zakres i nie są wszędzie identyczne.

Tanach liczy tradycyjnie 24 księgi, uporządkowane w trzy części: Torę, Proroków i Pisma. Ta liczba nie oznacza, że obejmuje znacznie mniej tekstu niż protestancki Stary Testament. Różnica wynika przede wszystkim z łączenia niektórych ksiąg oraz odmiennego układu. Judaizm nie uznaje Nowego Testamentu za część swojego Pisma Świętego.

Kto napisał Biblię i w jakich językach?

Księgi biblijne powstawały, były przekazywane i redagowane przez wiele stuleci. Nie mają jednego autora ani jednej daty powstania. Część zawiera starsze tradycje ustne, a niektóre teksty noszą ślady kolejnych opracowań. Religijne przypisanie księgi określonej postaci nie zawsze jest tym samym co ustalenie jej autorstwa metodami historycznymi.

Główne języki tekstów biblijnych to hebrajski, aramejski i grecki. Większość Biblii hebrajskiej zapisano po hebrajsku, niektóre fragmenty po aramejsku, a księgi Nowego Testamentu po grecku. Polskie wydania są przekładami, dlatego mogą różnić się słownictwem i sposobem oddawania trudnych pojęć. Przekład, komentarz i sam tekst biblijny pełnią odmienne funkcje.

Jak rozumieć różne gatunki biblijne?

Biblia zawiera opowiadania, modlitwy, pieśni, przysłowia, przypowieści, przepisy, listy i wizje. Psalm posługuje się innymi środkami wyrazu niż list do konkretnej wspólnoty, a przypowieść nie jest sprawozdaniem z wydarzenia. Rozpoznanie gatunku pomaga odróżnić obraz poetycki, pouczenie moralne i wypowiedź odnoszącą się do określonej sytuacji historycznej.

Przy lekturze znaczenie ma cały fragment, jego miejsce w księdze oraz kontekst powstania. Odczytanie pojedynczego zdania w oderwaniu od otoczenia może zmienić jego sens. Podział na rozdziały i wersety ułatwia odnajdywanie miejsc, lecz został wprowadzony później niż same teksty. Oznaczenie J 3,16 wskazuje Ewangelię według św. Jana, rozdział trzeci, werset szesnasty.

Jakie znaczenie ma Biblia w religii i kulturze?

Dla chrześcijan Biblia jest Pismem Świętym i świadectwem objawienia; poszczególne wyznania różnią się jednak w rozumieniu natchnienia, interpretacji i relacji Biblii do tradycji. W judaizmie teksty Tanachu są czytane w ramach własnej, rozwijanej przez stulecia tradycji komentarza. Chrześcijańska interpretacja tych ksiąg nie zastępuje ich żydowskiego znaczenia.

Biblia jest obecna w liturgii, modlitwie osobistej, nauczaniu i sztuce. Motywy stworzenia, wyjścia z Egiptu, dobrego Samarytanina czy syna marnotrawnego pojawiają się także poza praktyką religijną. Można ją badać jako tekst święty, zabytek piśmiennictwa i źródło kultury. Te perspektywy stawiają różne pytania, dlatego warto wiedzieć, którą z nich przyjmuje dany komentarz.