Apostoł – znaczenie, Dwunastu i misja w chrześcijaństwie

Apostoł to w chrześcijaństwie osoba posłana do głoszenia Ewangelii i dawania świadectwa o Jezusie Chrystusie. Nazwa pochodzi od greckiego słowa apostolos, oznaczającego wysłannika. Najczęściej odnosi się do Dwunastu wybranych przez Jezusa, jednak Nowy Testament używa jej również szerzej. Dlatego lista dwunastu apostołów nie obejmuje wszystkich osób nazywanych apostołami w tradycji chrześcijańskiej.

Kim było Dwunastu apostołów?

Według Ewangelii Łukasza Jezus wybrał spośród uczniów dwunastu i nazwał ich apostołami. Byli to Szymon Piotr, Andrzej, Jakub, Jan, Filip, Bartłomiej, Mateusz, Tomasz, Jakub, syn Alfeusza, Szymon zwany Gorliwym, Juda, syn Jakuba, oraz Judasz Iskariota. W nowotestamentowych wykazach występują różnice w formach niektórych imion i przydomków.

Liczba dwanaście odsyła do dwunastu pokoleń Izraela i ma znaczenie teologiczne. Apostołowie tworzą szczególne grono wewnątrz szerszej wspólnoty uczniów Jezusa. Nie każdy uczeń należał zatem do Dwunastu. Określenie to wskazuje na powołanie i misję grupy, a nie na całkowitą liczbę ludzi towarzyszących Jezusowi.

Na czym polegała misja apostołów?

Nowy Testament przedstawia apostołów jako słuchaczy nauczania Jezusa oraz świadków jego działalności, śmierci i zmartwychwstania. W Dziejach Apostolskich otrzymują zadanie dawania świadectwa od Jerozolimy aż po krańce ziemi. Ich działalność obejmuje głoszenie, nauczanie i tworzenie wspólnot wierzących.

Po śmierci Judasza jego miejsce w gronie Dwunastu zajął Maciej. Opis wyboru w pierwszym rozdziale Dziejów Apostolskich podkreśla związek kandydata z działalnością Jezusa i świadectwem zmartwychwstania. Maciej nie jest innym imieniem Mateusza: są to dwie odrębne postacie, które łatwo pomylić ze względu na podobną polską pisownię.

Dlaczego Paweł jest nazywany apostołem?

Paweł nie należał do Dwunastu ani nie towarzyszył Jezusowi podczas jego publicznej działalności. W Pierwszym Liście do Koryntian zalicza jednak siebie do apostołów i wiąże swoją misję z ukazaniem mu się zmartwychwstałego Chrystusa. Własne powołanie interpretuje jako dar Boga, mimo wcześniejszego prześladowania chrześcijańskiej wspólnoty.

Przykład Pawła pokazuje, dlaczego odpowiedź na pytanie o liczbę apostołów zależy od przyjętego znaczenia słowa. Można pytać o pierwotne grono Dwunastu albo o szerszy krąg głosicieli określanych tym mianem. Tych dwóch zakresów nie należy utożsamiać; tytuł apostoła nie oznacza automatycznie miejsca na liście wybranych przed śmiercią Jezusa.

Apostoł a ewangelista i uczeń

Uczeń to osoba przyjmująca naukę nauczyciela i podążająca za nim. Apostoł jest szczególnie określonym wysłannikiem. Ewangelista oznacza natomiast głosiciela dobrej nowiny lub autora jednej z czterech kanonicznych Ewangelii. Wyrazy te opisują różne role, choć w odniesieniu do jednej osoby mogą się ze sobą łączyć.

Lista ewangelistów obejmuje Mateusza, Marka, Łukasza i Jana. Nie jest ona skróconą listą Dwunastu. Z kolei nazywanie Pawła apostołem nie oznacza przypisania mu autorstwa jednej z czterech Ewangelii. Rozróżnienie tych nazw pomaga zrozumieć budowę Nowego Testamentu oraz język używany w kazaniach, ikonografii i historii Kościoła.

Co oznacza apostolskość Kościoła?

W chrześcijańskim wyznaniu wiary Kościół bywa określany jako apostolski, czyli zakorzeniony w świadectwie i nauczaniu apostołów. Katolicyzm wiąże tę cechę także z sukcesją biskupów, rozumianą jako ciągłość posługi przekazywanej przez święcenia. Nie oznacza to powtarzania niepowtarzalnej roli pierwszych świadków działalności Jezusa.

Słowo apostolat ma jeszcze szerszy zakres: odnosi się do uczestnictwa w misji Kościoła, również przez świeckich. W tym użyciu nie nadaje każdemu chrześcijaninowi historycznego statusu jednego z Dwunastu. O właściwym znaczeniu słowa apostoł rozstrzyga więc kontekst: tekst biblijny, nauczanie o Kościele albo opis działalności misyjnej.