Konfirmacja – znaczenie przygotowania i uroczystości

Konfirmacja to w wielu Kościołach protestanckich uroczystość, podczas której ochrzczona osoba publicznie wyznaje wiarę, otrzymuje błogosławieństwo i potwierdza związek ze wspólnotą Kościoła. Łacińskie confirmatio oznacza potwierdzenie lub umocnienie. W Polsce termin kojarzy się przede wszystkim z tradycją ewangelicką. Szczegółowe znaczenie, przygotowanie i forma obrzędu zależą od wyznania.

Konfirmacja w Kościele luterańskim

Kościół Ewangelicko-Augsburski w Polsce opisuje konfirmację jako zwieńczenie podstawowej edukacji chrześcijańskiej. Osoba konfirmowana świadomie wyznaje wiarę w Boga i deklaruje zamiar związania z Nim oraz z Kościołem swojego życia. Zbór, czyli lokalna wspólnota wiernych, uczestniczy w wydarzeniu i modli się o wsparcie dla konfirmowanych.

W tej tradycji konfirmacja nie jest sakramentem. Luteranizm uznaje za sakramenty chrzest oraz Wieczerzę Pańską, odwołując się do ustanowienia Chrystusa, Bożej obietnicy i zewnętrznego znaku. Znaczenie konfirmacji wynika z wyznania wiary, nauczania, modlitwy i błogosławieństwa. Uroczysty charakter obrzędu nie zmienia tej klasyfikacji.

Związek z chrztem

Gdy konfirmowana osoba została ochrzczona jako dziecko, podczas konfirmacji sama wypowiada wyznanie wiary, które wcześniej składali w jej imieniu rodzice i rodzice chrzestni. To ważny krok ku osobistemu uczestnictwu w życiu wspólnoty. Akcent pada na świadomą odpowiedź człowieka, a zarazem na trwałość obietnicy związanej z chrztem.

Konfirmacja nie jest powtórnym chrztem ani poprawieniem chrztu, który miałby wcześniej być nieważny. Luterańskie rozumienie chrztu nie uzależnia jego ważności od późniejszego ukończenia nauki konfirmacyjnej. Takie rozróżnienie wyjaśnia, dlaczego przygotowanie i uroczyste wyznanie wiary mogą być istotne, choć nie ustanawiają od początku całej relacji człowieka z Kościołem.

Przygotowanie i osoba konfirmanta

Osobę przygotowującą się do konfirmacji nazywa się konfirmantem lub konfirmantką. Nauka obejmuje poznawanie Biblii, modlitwy, zasad wiary i życia wspólnoty. W polskim luteranizmie ważnym punktem odniesienia jest Mały Katechizm Marcina Lutra. Przygotowanie ma pomagać w rozumieniu wyznawanej wiary i uczestnictwie w nabożeństwie.

Do konfirmacji zwykle przystępuje młodzież, ale samo znaczenie obrzędu nie sprowadza się do osiągnięcia jednego, uniwersalnego wieku. Kościoły i parafie określają własne zasady przygotowania. Spotkania katechetyczne mogą obejmować rozmowę o odpowiedzialności, relacjach i pytaniach religijnych. Nauka pamięciowa tekstów jest tylko jednym z możliwych elementów szerszego procesu.

Przebieg uroczystości i dalsze życie wspólnoty

Konfirmacja odbywa się podczas nabożeństwa. Jej zasadniczymi elementami są publiczne wyznanie wiary, modlitwa za konfirmowanych i udzielenie błogosławieństwa. W luterańskiej praktyce towarzyszy jej także udział w Wieczerzy Pańskiej. Dokładny układ pytań, tekstów, pieśni i gestów wynika z przyjętej liturgii oraz zwyczaju danej wspólnoty.

Uroczystość ma wymiar rodzinny, ale pozostaje wydarzeniem całego zboru. Prezenty, pamiątkowe fotografie czy odświętny strój należą do otoczki zwyczajowej. Religijny sens dotyczy wyznania wiary i dalszego udziału w życiu Kościoła. Konfirmacja nie oznacza zakończenia poznawania religii ani automatycznego osiągnięcia pełnej dojrzałości w każdej dziedzinie życia.

Konfirmacja a bierzmowanie

Konfirmację porównuje się czasem do katolickiego bierzmowania, ponieważ obie uroczystości wiążą się z umocnieniem i dojrzewaniem w wierze. W katolicyzmie bierzmowanie jest jednak sakramentem, natomiast w polskim luteranizmie konfirmacja nim nie jest. Podobna rola społeczna lub podobny wiek uczestników nie oznaczają identycznego znaczenia teologicznego.

Również w samym protestantyzmie istnieją różnice. W liturgii Church of England confirmation obejmuje modlitwę o Ducha Świętego i nałożenie ręki przez biskupa. Nie można więc opisu polskiej konfirmacji luterańskiej traktować jako dokładnej instrukcji wszystkich obrzędów noszących pokrewną nazwę. Przy wyjaśnianiu terminu potrzebne jest wskazanie konkretnej tradycji.