Micwa – znaczenie przykazania i dobrego uczynku w judaizmie

Micwa to hebrajskie określenie przykazania, zwłaszcza religijnego obowiązku w judaizmie. Liczba mnoga brzmi micwot. Słowo może oznaczać również spełnienie przykazania, a w codziennym języku jest używane w odniesieniu do dobrego uczynku. Obejmuje jednak szerszy zakres niż spontaniczna życzliwość: dotyczy także modlitwy, szabatu, jedzenia i innych dziedzin religijnego życia.

Przykazanie i codzienne działanie

W tradycyjnym rozumieniu micwa łączy działanie z zobowiązaniem wobec Boga. Człowiek wykonuje określony czyn albo powstrzymuje się od niego, ponieważ uznaje przykazanie. W tym sensie znaczenie ma nie tylko pożytek społeczny, lecz także relacja z Torą i przymierzem. To samo słowo może zatem dotyczyć pomocy potrzebującemu i zachowania religijnego obrzędu.

Przykładami są troska o rodziców, uczciwe postępowanie wobec innych, odpoczynek szabatu czy zakładanie tefilin. Nie są to identyczne rodzaje czynności, lecz mieszczą się w szerszym obszarze życia regulowanego przez przykazania. Rozumienie micwy pomaga dostrzec, dlaczego judaizm nie oddziela całkowicie codziennego działania od sfery religijnej.

Tradycja 613 micwot

Tradycja rabiniczna mówi o 613 przykazaniach Tory: 248 nakazach i 365 zakazach. Liczbę tę przywołuje Talmud, natomiast szczegółowe zestawienia opracowywali późniejsi uczeni, między innymi Majmonides. Rozbieżności w sposobie liczenia mogą dotyczyć tego, czy daną powinność traktuje się jako osobne przykazanie, czy część szerszego obowiązku.

Nie oznacza to listy 613 czynności, które każda osoba ma wykonywać codziennie. Niektóre przykazania odnoszą się do konkretnych grup, okoliczności lub miejsc. Inne dotyczą kultu Świątyni Jerozolimskiej i nie są obecnie wykonywane w jego dawnej formie. Liczba obejmuje więc całokształt tradycyjnego porządku, a nie jednakowy osobisty plan praktyk.

Nakazy i zakazy

Nakaz określa czynność, którą należy podjąć, natomiast zakaz wyznacza zachowanie, którego trzeba unikać. Wypełnienie micwy może więc polegać także na powstrzymaniu się od kradzieży czy oszustwa. Określenia przykazanie pozytywne i negatywne opisują tutaj formę normy, a nie przeciwstawienie dobrego i złego przykazania.

W judaizmie znaczenie mają również nauczanie rabiniczne i praktyka przekazywana we wspólnocie. Samo rozpoznanie biblijnego zdania nie zawsze wyjaśnia szczegóły wykonania obowiązku. Dyskusje o zastosowaniu przykazań są częścią rozwoju tradycji, a pojęcie micwy trzeba odczytywać razem z interpretacją i sytuacją, której dotyczy.

Micwa jako dobry uczynek

Potoczne powiedzenie, że ktoś zrobił micwę, często wyraża uznanie dla pomocy lub życzliwości. Takie użycie jest zrozumiałe, ponieważ liczne przykazania dotyczą odpowiedzialności za innych. Nie wyczerpuje jednak religijnego znaczenia słowa: dobrowolny uprzejmy gest i konkretne przykazanie nie zawsze są tym samym.

Komentarze publikowane przez Reform Judaism pokazują, że rozłożenie akcentów między obowiązkiem, świadomym wyborem i działaniem społecznym różni się między nurtami judaizmu. Wspólnoty ortodoksyjne i reformowane nie muszą tak samo rozumieć wiążącego charakteru wszystkich praktyk. Wspólna nazwa pozostaje punktem wyjścia do rozmowy o tej różnorodności.

Micwa a bar micwa i bat micwa

Bar micwa i bat micwa odnoszą się do osiągnięcia religijnej odpowiedzialności za przykazania, a także do związanych z tym uroczystości. Pierwszą nazwę tradycyjnie odnosi się do chłopca, drugą do dziewczynki. Słowo micwa nie oznacza samo w sobie przyjęcia urodzinowego ani ceremonii wejścia w dorosłość: wskazuje na przykazanie.

Związek tych nazw wyjaśnia sens uroczystości. Chodzi o nowy etap odpowiedzialności religijnej, a nie o uzyskanie jednorazowej zasługi. Konkretna oprawa zależy od wspólnoty i rodziny. Dzięki temu rozróżnieniu można poprawnie odczytać zarówno opis obrzędu bar micwy, jak i wypowiedź o wykonywaniu micwot przez dorosłego człowieka.