Tarawih – czym jest i jak wiąże się z ramadanem?

Tarawih, spotykana także pod zapisem taraweeh, to dodatkowa modlitwa nocna odprawiana w miesiącu ramadan, szczególnie w tradycji sunnickiej. Następuje po obowiązkowej modlitwie isza i może być sprawowana wspólnie w meczecie albo indywidualnie. Obejmuje kolejne jednostki modlitwy, czyli rakaty, z recytacją Koranu. Jej praktyka łączy rytm postnego miesiąca z dłuższym czasem przeznaczonym na nabożeństwo.

Kiedy odprawia się tarawih?

Pora tarawih przypada po modlitwie isza, w nocnej części doby, przed świtem. W wielu meczetach wierni pozostają na nią po wspólnej modlitwie obowiązkowej. Nie należy mylić jej z iftarem: iftar jest posiłkiem kończącym dzienny post po zachodzie słońca, a tarawih osobną praktyką modlitewną.

Nie stanowi ona szóstej obowiązkowej modlitwy dobowej. W sunnickim nauczaniu traktuje się ją jako szczególnie zalecaną praktykę ramadanu. Jej nazwa i znaczenie odnoszą się do tego miesiąca, choć dodatkowe modlitwy nocne są znane również poza ramadanem i mają własne określenia oraz formy.

Przekazy o początkach wspólnej modlitwy

W zbiorze hadisów Al-Buchariego znajduje się przekaz Aiszy o tym, że Muhammad modlił się nocą w meczecie, a inni dołączali do niego. Po kilku nocach zaprzestał wspólnego prowadzenia tej modlitwy, wyjaśniając obawę, że mogłaby zostać uznana za obowiązek. Przekaz wiąże wydarzenie z ramadanem.

Inna relacja opisuje, jak kalif Umar zgromadził modlących się w meczecie za jednym prowadzącym. Te przekazy zajmują ważne miejsce w sunnickim wyjaśnieniu wspólnotowej praktyki tarawih. Stanowią element religijnego uzasadnienia obrzędu; ich interpretacja nie jest jednak jednakowa we wszystkich nurtach islamu.

Rakaty i recytacja Koranu

Rakat jest jednostką modlitwy obejmującą ustalone pozycje ciała i wypowiedzi. Tarawih odprawia się zwykle seriami po dwa rakaty, zakończonymi pozdrowieniem. Między seriami mogą pojawiać się przerwy na odpoczynek. Związek nazwy z odpoczynkiem przypomina o dłuższym niż przy codziennej modlitwie przebiegu nabożeństwa.

Ważne miejsce zajmuje recytacja Koranu. Niektóre wspólnoty rozkładają ją tak, by w ciągu ramadanu odczytać cały tekst, inne wybierają krótsze fragmenty. Długość recytacji wpływa na czas trwania spotkania. Samą liczbą rakatów nie da się więc określić, ile minut lub godzin potrwa tarawih w konkretnej wspólnocie.

Dlaczego spotyka się różną liczbę rakatów?

Rozpowszechnione są praktyki ośmiu lub dwudziestu rakatów, a historia prawa muzułmańskiego zna także inne warianty. Wiele klasycznych stanowisk sunnickich przyjmuje dwadzieścia. Różnice wynikają ze sposobu odczytywania przekazów i rozwoju miejscowych tradycji, dlatego trzeba wskazywać, czyje stanowisko jest przedstawiane.

Przy porównywaniu liczb należy sprawdzić, czy wliczono do nich także witr, odrębną modlitwę o nieparzystej liczbie rakatów. Często odprawia się ją na zakończenie nocnego nabożeństwa. Zestawienie samych liczb bez tego wyjaśnienia może pozornie tworzyć sprzeczność między opisami tej samej praktyki.

Tarawih, kijam i życie wspólnoty

Określenie kijam al-lajl, zapisywane także jako qiyam al-layl, odnosi się szerzej do nocnej modlitwy. Tarawih można rozumieć jako jej ramadanową formę. Tahadżdżud jest zwykle wiązany z modlitwą po wcześniejszym śnie. Nazwy częściowo się ze sobą łączą, lecz nie są we wszystkich kontekstach pełnymi synonimami.

Wspólna tarawih daje możliwość słuchania recytacji i spotkania z innymi wiernymi, ale nie sprowadza się do wydarzenia towarzyskiego. Jej celem religijnym jest oddawanie czci Bogu. Modlitwa indywidualna również należy do znanych form praktyki; obecność w meczecie nie jest jedynym sposobem uczestniczenia w nocnym nabożeństwie ramadanu.