Lajlat al-Kadr – znaczenie Nocy Przeznaczenia w islamie

Lajlat al-Kadr to jedna z najważniejszych nocy w islamie, związana z zesłaniem Koranu. Po polsku nazywa się ją Nocą Przeznaczenia lub Nocą Mocy; spotykany jest także zapis Laylat al-Qadr. Przypada w ramadanie i stanowi szczególny czas modlitwy, prośby o przebaczenie oraz dobrych czynów. Jej znaczenie opisuje sura 97 Koranu. Dokładne wskazanie nocy jest przedmiotem różnych przekazów i praktyk religijnych.

Co o tej nocy mówi Koran

Sura Al-Kadr łączy tę noc z zesłaniem objawienia, opisuje zstępowanie aniołów i mówi o pokoju trwającym aż do świtu. Jej centralnym motywem jest wyjątkowa wartość czasu spotkania z Bożym orędziem. Porównanie z tysiącem miesięcy podkreśla religijną doniosłość tej nocy i zachęca do szczególnego zaangażowania w modlitwę.

Nazwy Noc Mocy i Noc Przeznaczenia oddają różne odcienie arabskiego słowa kadr. W objaśnieniach religijnych pojawiają się wątki wielkości, godności oraz Bożego rozstrzygnięcia. Nie chodzi więc o świeckie święto upamiętniające datę wydania księgi. Znaczenie nocy wynika z wiary w Boże pochodzenie objawienia i Jego działanie wobec ludzi.

Kiedy wypada Lajlat al-Kadr

W tradycji sunnickiej szczególną uwagę poświęca się nieparzystym nocom ostatniej dziesiątki ramadanu. Hadis zachowany u Al-Buchariego, pod numerem 2017, przekazuje właśnie takie wskazanie. Stąd praktyka intensywniejszej modlitwy przez kilka nocy. Celem jest uczestniczenie w duchowym dobru tego czasu bez uzależniania go od jednej pewnej daty.

Popularne jest wskazywanie 27. nocy ramadanu, lecz nie należy przedstawiać jej jako daty bezspornie przyjmowanej przez wszystkich. W tradycji szyickiej, zwłaszcza dwunastkowej, szczególne czuwania wiążą się z nocami 19., 21. i 23. ramadanu. Noc poprzedza odpowiadający jej dzień; przy podawaniu dat w kalendarzu gregoriańskim trzeba uwzględnić wieczorny początek obchodu.

Modlitwa, Koran i prośba o przebaczenie

Praktyki związane z Lajlat al-Kadr obejmują dodatkowe modlitwy, recytację Koranu, dhikr i dua. W przekazie zachowanym u At-Tirmidhiego Aisza pyta Mahometa, o co powinna prosić podczas tej nocy. Odpowiedź kieruje ją ku modlitwie o przebaczenie, odwołującej się do Bożej gotowości przebaczania.

Taka prośba nadaje czuwaniu osobisty wymiar. Refleksja obejmuje własne postępowanie, skruchę i zamiar poprawy. Wspólnoty organizują modlitwy nocne, ale przeżywanie tego czasu może obejmować także modlitwę indywidualną. Szczegółowy układ recytacji oraz dodatkowych praktyk zależy od tradycji, lokalnego zwyczaju i możliwości uczestników.

Związek z itykafem i pomocą potrzebującym

Ostatnie dni ramadanu są także okresem podejmowania itykafu, czyli religijnego odosobnienia poświęconego modlitwie. W tradycji prorockiej praktyka ta łączy się z poszukiwaniem Lajlat al-Kadr. Odosobnienie pomaga ograniczyć codzienne zajęcia i skupić uwagę na kulcie. Nie oznacza jednak, że każda osoba uczestnicząca w modlitwie tej nocy odbywa itykaf.

Muzułmańskie organizacje charytatywne, takie jak Islamic Relief, przypominają w tym okresie o sadace, czyli dobrowolnej pomocy potrzebującym. Wiąże się to z przekonaniem o szczególnej wartości dobrych czynów. Modlitwa i troska o innych mogą się wzajemnie uzupełniać. Darowizna jest jednym z przejawów pobożności, a nie jedyną treścią Nocy Przeznaczenia.

Czym ta noc różni się od innych obchodów

Lajlat al-Kadr przypada w miesiącu postu, lecz nie jest nazwą jego zakończenia. Zakończenie ramadanu wiąże się ze świętem Id al-Fitr. Nie jest też tym samym wydarzeniem co Miradż, odnoszący się do wniebowstąpienia Mahometa. Rozróżnienie tych pojęć pozwala zachować osobne znaczenie objawienia Koranu, postu i opowieści o podróży Proroka.

Najważniejszym punktem odniesienia pozostaje połączenie objawienia z modlitwą i przemianą postępowania. Przy opisie obchodu warto wskazać tradycję wspólnoty oraz rozróżnić zalecenie czuwania od twierdzenia o pewnej dacie. Dzięki temu łatwiej zrozumieć, dlaczego przygotowania obejmują często kilka ostatnich nocy ramadanu, a nie tylko jeden wieczór.